Sỏi túi mật: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Sỏi túi mật là một trong những bệnh lý đường tiêu hóa thường gặp, có thể xuất hiện ở mọi độ tuổi nhưng phổ biến hơn ở người trung niên và cao tuổi. Điều đáng lo ngại là bệnh thường tiến triển âm thầm, không có biểu hiện rõ ràng trong thời gian dài, khiến nhiều người chủ quan và chỉ phát hiện khi đã xảy ra biến chứng. Việc trang bị đầy đủ kiến thức sẽ giúp người bệnh nhận biết sớm nguy cơ, chủ động thăm khám và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, từ đó hạn chế tối đa những ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe.

Sỏi túi mật là gì?

Sỏi túi mật là tình trạng xuất hiện các khối rắn bên trong túi mật – cơ quan nhỏ nằm dưới gan, có nhiệm vụ dự trữ và cô đặc dịch mật để hỗ trợ quá trình tiêu hóa chất béo. Các viên sỏi được hình thành từ sự kết tinh của cholesterol, bilirubin hoặc muối mật.

Kích thước sỏi rất đa dạng, có thể nhỏ như hạt cát hoặc lớn đến vài centimet. Sỏi có thể tồn tại đơn lẻ hoặc nhiều viên cùng lúc, gây ảnh hưởng khác nhau tùy vào vị trí và mức độ cản trở dòng chảy của mật.

Nguyên nhân gây sỏi túi mật

Sỏi túi mật hình thành do sự mất cân bằng trong thành phần dịch mật hoặc rối loạn chức năng co bóp của túi mật. Những yếu tố nguy cơ thường gặp bao gồm:

• Rối loạn chuyển hóa cholesterol trong cơ thể
• Túi mật co bóp kém, không tống hết dịch mật
• Chế độ ăn nhiều chất béo, ít chất xơ
• Thừa cân, béo phì hoặc giảm cân quá nhanh
• Phụ nữ mang thai hoặc sử dụng nội tiết tố
• Tuổi cao và tiền sử gia đình có người mắc bệnh

Sự kết hợp của nhiều yếu tố trên trong thời gian dài sẽ làm tăng nguy cơ hình thành sỏi mà người bệnh khó nhận biết.

Triệu chứng sỏi túi mật thường gặp

Không phải tất cả người mắc bệnh đều có triệu chứng ngay từ đầu. Trong nhiều trường hợp, bệnh chỉ được phát hiện tình cờ khi thăm khám vì một lý do khác. Tuy nhiên, khi sỏi gây kích thích hoặc viêm, các triệu chứng sau có thể xuất hiện:

• Đau âm ỉ hoặc đau quặn vùng hạ sườn phải
• Cơn đau lan ra sau lưng hoặc vai phải
• Buồn nôn, nôn, đặc biệt sau bữa ăn nhiều dầu mỡ
• Đầy bụng, khó tiêu, chướng hơi
• Sốt nhẹ nếu có viêm túi mật
• Vàng da, vàng mắt khi sỏi gây tắc đường mật

Những cơn đau do sỏi túi mật thường xuất hiện đột ngột, gây khó chịu và ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt hằng ngày.

Biến chứng nguy hiểm của sỏi túi mật

Nếu không được theo dõi và điều trị đúng cách, sỏi túi mật có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng. Đây là lý do người bệnh không nên chủ quan dù triệu chứng ban đầu còn nhẹ. Một số biến chứng thường gặp bao gồm:

• Viêm túi mật cấp hoặc mạn tính
• Nhiễm trùng đường mật
• Tắc ống mật chủ
• Viêm tụy cấp do sỏi
• Hoại tử hoặc thủng túi mật

Những biến chứng này có thể đe dọa tính mạng nếu không được xử trí kịp thời tại cơ sở y tế chuyên khoa.

Các phương pháp chẩn đoán sỏi túi mật

Chẩn đoán sỏi túi mật hiện nay khá chính xác nhờ sự hỗ trợ của các phương tiện y học hiện đại. Việc phát hiện sớm giúp bác sĩ xây dựng phác đồ điều trị phù hợp và giảm nguy cơ biến chứng. Các phương pháp thường được sử dụng gồm:

• Siêu âm ổ bụng để phát hiện sỏi và đánh giá tình trạng túi mật
• Xét nghiệm máu nhằm kiểm tra chức năng gan, mật
• Chụp CT hoặc MRI trong trường hợp nghi ngờ biến chứng

Nhiều trường hợp bệnh được phát hiện khi người bệnh đi khám bệnh tổng quát, ngay cả khi chưa có biểu hiện lâm sàng rõ ràng.

Điều trị sỏi túi mật như thế nào?

Việc điều trị sỏi túi mật phụ thuộc vào kích thước sỏi, mức độ triệu chứng và tình trạng sức khỏe tổng thể của người bệnh. Mục tiêu điều trị là kiểm soát triệu chứng, ngăn ngừa biến chứng và nâng cao chất lượng sống.

Điều trị nội khoa

Áp dụng cho các trường hợp sỏi nhỏ, chưa gây đau hoặc biến chứng. Người bệnh có thể được chỉ định dùng thuốc hỗ trợ, kết hợp chế độ ăn uống lành mạnh và theo dõi định kỳ.

Điều trị ngoại khoa

Khi sỏi gây đau tái phát nhiều lần hoặc xuất hiện biến chứng, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật cắt túi mật trong một số trường hợp. Phương pháp nội soi hiện nay được ưu tiên nhờ ít xâm lấn, thời gian hồi phục nhanh và hiệu quả lâu dài.

Chế độ ăn uống và sinh hoạt cho người bệnh

Bên cạnh điều trị y tế, việc điều chỉnh lối sống đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát bệnh. Một chế độ sinh hoạt hợp lý giúp giảm triệu chứng và hạn chế tiến triển của bệnh. Người bệnh nên:

• Hạn chế thực phẩm nhiều dầu mỡ, chiên rán
• Tăng cường rau xanh, trái cây và chất xơ
• Uống đủ nước mỗi ngày
• Duy trì cân nặng hợp lý
• Vận động nhẹ nhàng, đều đặn

Những thay đổi nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày có thể mang lại hiệu quả tích cực lâu dài.

Phòng ngừa sỏi túi mật hiệu quả

Phòng ngừa bệnh là giải pháp bền vững giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và biến chứng. Việc duy trì lối sống lành mạnh và thăm khám định kỳ có ý nghĩa rất quan trọng. Các biện pháp phòng ngừa gồm:

• Ăn uống khoa học, cân đối dinh dưỡng
• Không nhịn ăn kéo dài
• Tránh giảm cân quá nhanh
• Theo dõi sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm bất thường

Sỏi túi mật là bệnh lý phổ biến nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát và điều trị hiệu quả nếu được phát hiện sớm. Hiểu rõ nguyên nhân, triệu chứng và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ sẽ giúp người bệnh tránh được nhiều biến chứng nguy hiểm. Chủ động chăm sóc sức khỏe và thăm khám đúng thời điểm chính là chìa khóa bảo vệ hệ tiêu hóa lâu dài.

Xem thêm: Bảo vệ sức khỏe xương khớp cho cuộc sống vận động bền vững